สหกรณ์นิคมชุมแสงจันทร์ จำกัด เป็นสหกรณ์ประเภทสหกรณ์นิคม ซึ่งเป็นสหกรณ์การเกษตรในรูปแบบหนึ่งที่มีการดำเนินการจัดสรรที่ดินทำกินให้ราษฎร การจัดสร้างปัจจัยพื้นฐานและสิ่งอำนวยความสะดวกให้ผู้ที่อยู่อาศัย ควบคู่ไปกับการดำเนินการจัดหาสินเชื่อ ปัจจัยการผลิตและสิ่งของที่จำเป็น การแปรรูปผลิตผลการเกษตร การส่งเสริมอาชีพ รวมทั้งกิจการให้บริการสาธารณูปโภคแก่สมาชิก
สหกรณ์นิคมชุมแสงจันทร์ จำกัด ตั้งอยู่ที่ 16 หมู่ 1 ถนน ชุมแสง สี่แยกพัฒนา ตำบลชุมแสง อำเภอวังจันทร์ จังหวัดระยอง
จดทะเบียนเป็นสหกรณ์ประเภทสหกรณ์นิคม ตามพระราชบัญญัติสหกรณ์ พ.ศ. 2511 เมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม 2521 เริ่มดำเนินงานตั้งแต่วันที่ 26 พฤศจิกายน 2521 เป็นต้นมา รวมเป็นระยะเวลา 45 ปี
ปัจจุบันสหกรณ์ฯ ได้ย้ายมาทำการ ณ สำนักงานแห่งใหม่เมื่อเดือนตุลาคม 2550 มีสมาชิก จำนวน 2,290 คน มีทุนดำเนินงานทั้งสิ้น 61,150,399.80 บาท บริหารงานโดย คณะกรรมการ จำนวน 15 คน โดยมีนายสันติ ขจรเวชไพศาล เป็นประธานกรรมการ และมีการประชุมประจำทุกเดือน มีผู้ตรวจสอบกิจการ จำนวน 2 คน คณะกรรมการร่วมกับผู้ตรวจสอบกิจการสหกรณ์ตรวจนับ เงินสด สต๊อคสินค้า น้ำมันเชื้อเพลิง และเอกสารทุกสิ้นเดือน ที่ปรึกษาสหกรณ์ จำนวน 2 คน นอกจากนี้ยังมีเจ้าหน้าที่ คนงานประจำ พนักงานหน้าลาน จำนวน 16 คน ผลการดำเนินงาน ประจำปีบัญชี 2565 (สิ้นสุด วันที่ 31 มีนาคม 2566) สหกรณ์มีธุรกิจการรับฝากเงิน นโยบายของสหกรณ์ คือหาวิธีการชักจูงให้สมาชิกนำเงินมาฝากไว้กับสหกรณ์เพิ่มขึ้น
เช่น จัดหารางวัลประจำปีให้แก่สมาชิกที่นำเงินมาฝากกับสหกรณ์อย่างสม่ำเสมอ โดยมีอัตราดอกเบี้ย เงินฝากออมทรัพย์ ร้อยละ 1.5 ต่อปี เงินฝากออมทรัพย์พิเศษ ร้อยละ 2.5 ต่อปี เงินฝากสัจจะออมทรัพย์ ร้อยละ 3.5 ต่อปี
สหกรณ์ได้ดำเนินธุรกิจ และให้บริการแก่สมาชิกหลายด้าน เพื่อตอบสนองความต้องการของสมาชิกอีกทั้งยังได้ร่วมกับนิคมสหกรณ์ชะแวะ การยางแห่งประเทศไทย และ ธ.ก.ส. ซึ่งได้ดำเนินการโครงการต่างๆ ที่เป็นประโยชน์ต่อสมาชิก ประกอบด้วย
1.ธุรกิจสินเชื่อ ได้แก่
1.1 ปล่อยเงินกู้ให้สมาชิก ต่อรายไม่เกิน รายละ 4.1 ล้านบาท
1.2 เงินกู้ระยะสั้น ปล่อยกู้ขั้นต่ำ จำนวน 60,000 บาท ระยะเวลาชำระ 1 ปี บุคคลค้ำประกัน
1.3 เงินกู้ระยะยาว
1.4 จัดหาที่ดินให้แก่สมาชิก
2.ธุรกิจรวบรวมผลิตผล ได้แก่ รวบรวมยางแผ่นดิบ ขี้ยางแห้ง และรับซื้อน้ำยางสด
3.ธุรกิจจัดหาสินค้ามาจำหน่าย ได้แก่
3.1 จำหน่ายน้ำมันเชื้อเพลิง
3.2 จำหน่ายปุ๋ย – ยาเคมีการเกษตร
3.3 งานจองปุ๋ยปลอดดอกเบี้ย
3.4 จำหน่ายข้าวสาร
3.5 จำหน่ายอาหารปลา
3.6 จำหน่ายพันธุ์ปลา
3.7 อุปกรณ์ยาง
3.8 สินค้าทั่วไป
4.รวบรวมผลผลิตของสมาชิกตามฤดูกาล เช่น โครงการส่งเสริมสมาชิกปลูกเมล่อน เลี้ยงปลาทับทิม รวบรวมผลไม้
กรณีผลผลิตราคาตกต่ำหรือล้นตลาด เช่น มังคุด เงาะ ลองกอง โดยกระจายไปตามเครือข่ายสหกรณ์และนำไปจำหน่ายที่สันนิบาตสหกรณ์แห่งประเทศไทย
นอกจากนี้ สหกรณ์ยังใส่ใจในสวัสดิการของสมาชิกจึงได้จัดกิจกรรมที่มีประโยชน์ต่อสมาชิก ประกอบด้วย โครงการทำดีเพื่อพ่อ การมอบทุนการศึกษาเด็กนักเรียน กิจกรรมวันเด็กแห่งชาติ มอบกระเช้าของขวัญเทศกาลปีใหม่ มอบถุงยังชีพให้กับสมาชิกสหกรณ์ผู้ประสบอุทกภัย การศึกษาดูงาน งานกฐิน งานผ้าป่า ร่วมงานศพสมาชิก ธุรกิจใหม่ของสหกรณ์ การแปรรูปยางพารา คือ ยางแผ่นรมควัน ซึ่งเริ่มผลิตเมื่อเดือนสิงหาคม 2566 อีกทั้งยังมีการเชื่อมโยงเครือข่าย เช่น ธุรกิจรับเงินฝากสหกรณ์อื่น ธุรกิจให้เงินฝาก รับซื้อข้าวสาร น้ำปลา มาจำหน่าย รับสินค้าอุปโภค ทั้งนี้ สหกรณ์ได้รับเงินอุดหนุนจากกรมส่งเสริมสหกรณ์ และจากการยางแห่งประเทศไทย (สิ่งก่อสร้างหรือครุภัณฑ์) ด้วยการทำงานที่เสียสละของคณะกรรมการและเจ้าหน้าที่ใช้หลักการวิธีการสหกรณ์ในการบริหารรวมทั้งความร่วมแรงร่วมใจของทุกฝ่าย ไม่ว่าจะเป็นคณะกรรมการผู้ตรวจสอบกิจการเจ้าหน้าที่และสมาชิกจึงทำให้สหกรณ์นิคมชุมแสงจันทร์ จำกัด ประสบความสำเร็จ ดั่งวิสัยทัศน์ที่ว่า เป็นองค์กรที่ทันสมัย บริหารงานด้วยความโปร่งใส ให้บริการแก่สมาชิกได้อย่างทั่วถึง